Sobota, 22 listopada 2014

Historia Jezuitów w Bydgoszczy


„Biskup Paweł Wołucki zostawszy biskupem kujawskim wprowadził ich (jezuitów) do Bydgoszczy na Kujawach w województwie Inowrocławskim w 1617 roku i osadził ich jako kaznodziei misjonarzy przy kościele farnym w tym celu, aby obok podniesienia ducha wiary i pobożności, otworzyli z czasem szkoły średnie i wyższe, których Kujawy dotąd nie miały”.

„Praca pierwszych Jezuitów na ambonie i w konfesjonale w kościele farnym, gorliwa i serdeczna, wkrótce im zjednała dobrodziejów” - dzięki zapisom, darowiznom można było uruchomić szkołę już w roku 1619. Tradycją szkół jezuickich był teatr szkolny - w ten sposób powstał pierwszy w Bydgoszczy teatr. Uruchomiono też tzw. bursę muzyków - pierwsza w Bydgoszczy Uczelnia muzyczna. Te szkolne zespoły dobrze się wykazały gdy w roku 1623 podejmowany był w Bydgoszczy Zygmunt III z królową Konstancją.

Jezuici wrastali w to miasto. Załęski pisze, że „podczas morowego powietrza 1623 r., później wojny szwedzkiej, gdy Bydgoszcz wiele ucierpiała jesienią 1628, i podczas drugiej zarazy w r. 1629 - jezuici poświęceniem swoim w usłudze zapowietrzonym, mądrą radą, pracą w kościele farnym, zaskarbili sobie szacunek i życzliwość Bydgoszczan”. W ten sposób zapracowali jezuici na kościół. Powstał on przy szkole, na Starym Rynku i zaczął funkcjonować w 1638, a budowę zakończono (jak się zdaje) w 1647. Był to kościół św. Ignacego Loyoli, znany przez cały czas jako jezuicki lub później pojezuicki. Kolejnych dat powstawania budynków nie będę wymieniał. Załęski pisze, że „gmachy te razem z kościołem tworzyły wspaniały czworobok, prawdziwa ozdoba rynku i miasta. Pomimo to jezuici wiecznie coś budowali, bo do 1760 r. Każdorazowy rektor jest praefectus fabricae, zarządcą budowy.”

W okresie tym działały organizacje - Kongregacja Mariańska, czyli Sodalicja, w połowie XVIII w erygowano bractwa Opatrzności i Najsłodszego Serca Jezusowego, niedługo po tym bractwo św. Jana Nepomucena.

Pierwszy rozbiór Polski włączył Bydgoszcz do Prus. Miasto się rozwinęło, „zniemczało i zlutrzało”. Jezuici prowadzili kolegium (szkołę) do 12. Maja 1780 r. W tym dniu Fryderyk II ogłosił papieski dekret o kasacie zakonu. Kolegium przeznaczono na protestanckie gimnazjum, w którym nauczano po niemiecku.


Kościół w 1834 stał się siedzibą Niemców - katolików, także w 20-leciu takim pozostał. Zburzony przez Niemców w r. 1940. Oficjalnym powodem była konieczność budowy ratusza.



Powojenna historia jezuitów w Bydgoszczy jest związana
z kościołem na Placu Kościeleckich.

W 1947 jezuici już tu są. Pierwszym superiorem został Ojciec Władysław Wantuchowski (1946-48 i 1961-66). Dobry kaznodzieja i organizator, przed wojną między innymi duszpasterz emigrantów w Chicago, od 1939 r. Rektor w Wilnie, aresztowany w 1942 r. Po wojnie krótko był superiorem w Bydgoszczy, później oddawał się pracy rekolekcyjnej.

W 1967 powstała parafia. W naszych zapiskach jest uwaga, że trudniej teraz obsadzić konfesjonał - doszła katecheza. Przy parafii rozwinęła się działalność charytatywna, która nie była bynajmniej zawężona do parafii. Różną drogą, często przez młodzież docierały informacje o chorych i potrzebujących. Robiono paczki, młodzież je roznosiła, a często pomoc była łączona z posługą sakramentalną. Otrzymaliśmy zezwolenie na odprawianie Mszy świętej w domach chorych, co z kolei łączyło się z wyspowiadaniem rodziny, często i sąsiadów. Była uroczystość rodzinna i sąsiedzka.

W latach 80-tych ta pomoc zmieniła charakter - pamiętamy zaangażowanie kościołów państw zachodnich w pomoc dla nas - bezinteresowną. Warto zauważyć, że ta pomoc świadczy o żywotności kła w Europie Zachodniej. We wszystkich kłach rozwinęła się akcja rozdzielania darów.

Nieco później działalność charytatywną parafii prowadziło z bardzo dużym zaangażowaniem i skutecznością Stowarzyszenie Charytatywne im. Bł. Urszuli Ledóchowskiej. Działalność ta była bardziej zorganizowana, profesjonalna, jakby bardziej nowoczesna. Jednocześnie mniej angażująca i kapłana i lokalną społeczność, co miało swoje plusy, ale i minusy.

Warto dodać że w latach 70-tych, po linii szukania form ewangelizacji i posługiwania się mediami - były przez jakiś czas systematycznie wyświetlane filmy religijne na wideo.

Ostatnie 20 lat to rozwój wspólnot. Najstarszą grupą jest Klub Inteligencji Katolickiej - od początku swego istnienia związany z naszym kościołem, obecnie działa nie tylko u nas, ale tutaj powstawał. Nie można zapomnieć też o Ruchu "Światło- Życie", który swego czasu należał do najprężniejszych i najliczniejszych w naszym mieście.

Najbardziej znana w pokoleniu dorosłych nasza parafia była ze Mszy za Ojczyznę - choć tłumne uczestnictwo wiernych należy do przeszłości. Ale obecnie coraz bardziej znana z Odnowy w Duchu Św. Przez wiele lat każdego roku bywają się przynajmniej 2 seminaria Odnowy. Z innych, nowszych wspólnot należy wymienić, Koło Przyjaciół Radia Maryja. Z inicjatywy tegoż koła przy naszym kościele ma siedzibę Społeczne Stowarzyszenie Uwłaszczeniowe.

Dla szeregu wspólnot jesteśmy po prostu oparciem, pozwalamy, żeby się przy nas rozwijały, innym zapewniamy, że tak powiem pełną opiekę duszpasterską - dotyczy to głównie Oazy i Odnowy i kilku drobniejszych grup akademickich lub rodzinnych, którym zapewniamy formację.





..............................................................................................................................................................



OAZA Sucha Ruch Światło-Życie Bydgoski Ośrodek Solidarności Społecznej Bractwo Więzienne Bractwo Więzienne Duszpasterstwo Małżeństw Niesakramentalnych

     © Jezuici Bydgoszcz